Perła Warmii, Frombork, leży nad Zalewem Wiślanym, u stóp Wzgórza Katedralnego. Od XIV wieku stanowił własność i siedzibę kapituły warmińskiej, która w XIV w. zbudowała katedrę położoną na ufortyfikowanym wzgórzu. Ta gotycka budowla zachwyca swą architekturą i niezwykle bogatym wyposażeniem wnętrza z 26 ołtarzami, wśród nich potężnym barokowym ołtarzem głównym, bogato zdobionymi stallami w prezbiterium, kaplicą polską czy barokową kaplicą bp. Szembeka. Katedra jest też wielką nekropolią, liczne epitafia przypominają najwybitniejszych mieszkańców Warmii. Są wśród nich biskupi, kanonicy i Mikołaj Kopernik, który spędził na Warmii ponad 40 lat. Na organach katedry zbudowanych w 1684 roku, jednym z najlepszych instrumentów w Europie, odbywają się każdego lata koncerty.

Dawną stolicą Warmii był Lidzbark Warmiński, miasto biskupów, ważny ośrodek kultury I Rzeczypospolitej. Wśród wielu zabytków przypominających świetność miasta najcenniejszym jest gotycki zamek biskupów warmińskich z XIV w. zbudowany za czasów bpa. Jana z Miśni. Wygląd rezydencji wzbogacił bp. Łukasz Watzenrode, wuj, protektor i sponsor bogatego wykształcenia Mikołaja Kopernika, dodając wieże na rogach budowli. Dziedziniec zamku otoczony jest arkadowym krużgankiem. Na pierwszym piętrze mieszczą się sale reprezentacyjne. W Wielkim Refektarzu uwagę zwraca gotyckie malowidło Koronacja Matki Boskiej oraz biegnący dookoła poczet biskupów warmińskich. Zamek był rezydencją wielu znakomitych osobistości Rzeczpospolitej wśród nich wybitnego astronoma M. Kopernika, biskupów - poety Jana Dantyszka, historyka Marcina Kromera, fundatora odbudowy Warmii po wojnach szwedzkich St. A. Grabowskiego, który odnalazł w bibliotece zamkowej i spowodował pierwsze wydanie kroniki Galla Anonima, księcia poetów polskich I. Krasickiego.

W południowej części Warmii leży stolica regionu, Olsztyn założony w 1353 roku z woli Kapituły Warmińskiej. Kilka budowli – katedra, Stary Ratusz, Wysoka Brama i zamek, na którym rezydował pięć lat Mikołaj Kopernik pamięta początki miasta. Właśnie w Olsztynie Kopernik ustalił datę przyjścia wiosny. Tablica astronomiczna, wykonana jego ręką, znajduje się na krużganku zamku. Nieopodal Starego Miasta stoi jeden z najpiękniejszych ratuszy w Polsce, wybudowany na początku XX wieku, dominantą architektoniczna śródmieścia jest neogotycki kościół pw. Serca Jezusowego, z najwyższą w mieście wieżą, liczącą 82,5 m. W Olsztynie mieści się Uniwersytet Warmińsko-Mazurski, warte obejrzenia jest najpiękniej położone w Polsce miasteczko uniwersyteckie – Kortowo. Ozdobą miasta jest 12 jezior w granicach administracyjnych, duży las miejski z oznakowanymi szlakami turystycznymi i urocza rzeka Łyna, szlak spływów kajakowych.

Przydatne adresy
www.olsztyn.kei.pl
www.olsztyn.eu

Warto zobaczyć
Frombork - Muzeum Mikołaja Kopernika
tel. +48 55 244 00 75, www.frombork.art.pl
Pieniężno - Muzeum Misyjno-Etnograficzne Księży Werbistów
tel.+48 55 243 92 43, www.seminarium.org.pl
Dobre Miasto - Kolegiata z XIV w., pozostałości fortyfikacji miejskich z „Bocianią Basztą”.
Gietrzwałd - miejsce objawienia Matki Bożej w 1877 roku, kościół neogotycki z drewnianą pietą z 1425 r.
tel. +48 89 512 31 02, www.gietrzwald.3c.pl
Barczewo - Muzeum Feliksa Nowowiejskiego, kościół parafialny p.w. św. Anny i św. Szczepana z 2 połowy XIV w., kościół p.w. św. Andrzeja z XIV w. i dawna synagoga.
Smolajny –pałac barokowy z XVIII w. letnia rezydencja biskupów warmińskich, obecnie - Zespół Szkół Rolniczych.
Głotowo -barokowy kościół z 1726 r. W wąwozie rzeki Kwieli Kalwaria Warmińska z końca XIX w.
www.glotowo.webpark.pl
Leśne Arboretum w Kudypach, tel. +48 89 527 90 90, www.olsztyn.lasy.gov.pl/kudypy